O Cortiço
Temas
Ambição
o desespero de acumular de João Romão (capítulo I), o título que Miranda sonha (capítulo II) e recebe (capítulo X), a transformação do vendeiro (capítulo XIII), o sobrado mais alto (capítulo XIX) e o visconde que ele quer ser antes do vizinho (capítulo XXI).
Classe social
o sobrado olhando o cortiço de cima (capítulo II, capítulo VII), Dona Isabel à espera de voltar ao antigo círculo (capítulo III), o vendeiro que aprende a ser outro homem (capítulo XIII), a avenida que só admite gente com carta de fiança (capítulo XXII) e a...
Corrupção e decadência
a pedra furtada (capítulo I), o dote recusado a Florinda (capítulo X), as garrafas de Libório (capítulo XVIII), a queda de Piedade (capítulo XX, capítulo XXII) e o destino de Pombinha (capítulo XXII).
Escravidão
a carta de liberdade forjada (capítulo I), Bertoleza sem domingo nem dia santo (capítulo VI), a escrava de trabalho que deixa de ser amante (capítulo XIX), o plano de restituí-la legalmente ao senhor (capítulo XXI) e a cena final (capítulo XXIII).
Sexualidade
Estela e Henrique (capítulo II), o chorado de Rita (capítulo VII), o desejo de Jerônimo (capítulo VIII), a puberdade de Pombinha (capítulo XI, capítulo XII) e a vida com Léonie (capítulo XXII).
Natureza e civilização
o cortiço que nasce da lama (capítulo I), o prazer animal de existir (capítulo III), o desterrado e a terra que o acolhe (capítulo V, capítulo VII), Jerônimo abrasileirado (capítulo IX) e a natureza alcoviteira de que Piedade se queixa (capítulo XVI).
Trabalho e vocação
Bertoleza de madrugada à noite (capítulo I), as tinas e a pedreira (capítulo III, capítulo IV), o contramestre que põe o serviço em ordem (capítulo V) e Agostinho morto na pedreira (capítulo XXI).